euskadinet

Hasiera

Hemen zaude::
  1. Hasiera
  2.  
  3. Defentsoria
 


 

 

Enpresak kaleratu egin nau, haurdun nagoela jakin bezain laster. Zer eskubide dauzkat?, Nola defenda dezaket neure burua?
  • Babes juridikoa:

    Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoaren 8. artikuluak ezartzen duenez,“haurduntzari edo amatasunari loturiko emakumeen aurkako tratu oro sexuagatiko zuzeneko diskriminazioa da”.

    Langileen Estatutuaren 55.5 a) artikuluak, berriz, honako hau ezartzen du:“kaleratzea deuseza izango da langilea honako egoera hauetako batean dagoela gertatzen bada: amatasunagatik, haurdunaldiko arriskuagatik, edoskitze naturalaren aldiko arriskuagatik, haurduntza-egoerak, erditzeak edo edoskitze naturalak eragindako gaixotasunengatik, adopzio edo harreragatik ...kontratua etenda duenean”. Orobat, artikulu horren c) letrak ezartzen duenez, kaleratzea deuseza izango da, halaber, “baldin eta langilea, amatasunagatik, adopzio edo harreragatik edo aitatasunagatik kontratua eten zaion aldiak amaitu ondoren, lanera itzulitakoan gertatzen bada, betiere gehienez bederatzi hilabete igaro badira haurraren jaiotzaren, adopzioaren edo harreraren egunetik”. a) eta c) letretan bilduriko arauak gehiago zehaztu behar dira; izan ere, aplikatzekoak izango dira salbu eta kaleratzea egokia dela ebazten bada, haurduntza-egoeraz bestelako arrazoien ondorio delako.

    Aurkako frogarik izan ezean, egoera hori sexuagatiko kaleratze diskriminatzailea dela hartzen da aintzat. Kaleratzea deuseza dela ebazten bada, enpresak emakumezko langilea berriz ere laneratu beharko du berehala, eta ordaindu gabeko soldatak ordaindu beharko dizkio.

    Oinarri horiek antzeko beste kasu batzuetan ere dira baliagarri, hala nola kaleratzea probako edo aldi baterako kontratuko aldian gertatzen denean, edo emakumezko langilea, amatasunagatiko edo edoskitzeagatiko bajaren ostean eta abar, lanera itzultzen bada, jaiotza, harrera edo adopzioa gertatu ondoko 9 hilabeteen barruan.

  • Defentsarako bitartekoak:
    • Auzitegiek kaleratzearen: deuseztasuna ebatz dezakete. Horretarako, funtsezko eskubideak urratu izanagatiko demanda aurkeztu behar da lan-arloko jurisdikzioan, enpresak lan-harremana amaitu izanaren berri ematen duen egunetik 20 egun igaro baino lehen, sexuagatiko diskriminazioak eragindako kaleratzea deuseza dela argudiatuz. Hala badagokio, kalte moralengatiko kalte-ordaina ere eska dezake, arlo zibilaren jurisdikzioan.
    • Lan Ikuskaritza: Arau-haustea ebazteko eta zehapen-espedientea hasteko ahalmena dauka. Horretarako, Lan Ikuskaritzan salaketa aurkeztu behar da, erakunde horren eta Auzitegien jardunak bateragarriak direla kontuan hartuta.
    • Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Defentsa Erakundea: Sektore pribatuan aholku eta laguntza teknikoa emateko, eta horrelako egoerak ikertzeko eskumena dauka, baita egoera horiek zuzentzeko gomendioak emateko eskumena ere. Horretarako, interesdunak kexa bat aurkeztu behar du bere izenean, edo salaketa bat, egoera horren berri duenean. Bitartekari izan nahi du bereziki Defentsa Erakundeak, eta Auzitegietan demanda aurkeztean amaitu behar du bere jardunak. Azken kasu horretan, irizpena ere eman dezake, Auzitegiak eskatzen badio.

igo

 

Ez naute kontratatzen emakumea naizelako. XXX enpresak langileak behar ditu, baina ez du emakumerik kontratatzen. Nola defenda dezaket neure burua?
  • Babes juridikoa:

    Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoak ezartzen duenez, pertsona batek, bere sexuagatik (edo sexuarekin zuzeneko zerikusia duten zirkunstantziengatik; haurduntzagatik edo amatasunagatik, esaterako), beste batek antzeko egoera batean jaso dezakeena edo jaso lezakeena baino tratu okerragoa jaso badu edo jaso balezake, edota sexuagatik zuzenean edo zeharka diskriminatzeko agindua indarrean badago, sexuagatiko zuzeneko diskriminazioa dago (6. artikulua). Gainera, emakumeen eta gizonen tratu- eta aukera-berdintasunaren printzipioa bermatu eta aplikatu behar da enpleguaren eremuan, eta, hortaz, laneratzean bermatu behar da, pribatuan eta publikoan (5. artikulua).

    Enpleguaren abenduaren 16ko 56/2003 Legeak honako hau adierazten du esanbidez laneratze-arloko diskriminazioari dagokionez: “bi sexuetako bati dagozkion eskaintzak diskriminatzailetzat joko dira" eta "bi sexuetako bati bakarrik dagokion eskaintza betiere diskriminatzailetzat joko da baldin eta esfortzu fisikoarekin zerikusia duten lanpostu-eskakizunetan oinarritzen bada” (3/2007 Legeak ekarritako aldaketa ).

    Salbuespen gisa, laneratzerakoan, emakumeen eta gizonen arteko aldea onargarria izan daiteke baldin eta garatu beharreko jardueraren oinarrizko eta funtsezko lanbide-betekizuna bada, eta, horretarako, helburua legezkoa bada, eta betekizuna, berriz, neurrizkoa. Salbuespen horren adibide gisa, honako hauek aipatzen dira, Europako jurisprudentziaren babesarekin: espetxeetako zaintza-postuekin zerikusia duten jarduerak, istilu larrien egoeretan poliziak egin beharreko jarduera jakin batzuk, edo borroka-unitate berezi jakin batzuen zerbitzua garatzea.

    Alabaina, Europako eta Konstituzioko Jurisprudentziak babesa eman die lanbide jakin batzuetan parte hartzeko eskubidea erreklamatzen zuten emakumeei, emakumeek meatze barruan, ingurune hiperbarikoetan eta urpekaritzan, Indar Armatuetan eta Airearen Akademia Nagusian eta arrantzale-komunitateetan, eta, aurrez aipatutakoen ildotik, esfortzu fisikoarekin zerikusia duten jardueretan lan egitea debekatzea berdintasun-printzipioaren aurkakoa dela argudiatuz. 56/2003 lege horretan aipatzen denez, enplegu-zerbitzu publikoek, haien erakunde laguntzaileek eta irabazi-asmorik gabeko laneratze-agentziek legea betetzen dela zaindu behar dute, laneratzean diskriminazioa saihesteko (22. artikulua, 3/2007 Legeak ekarri duena).

    3/2007 Lege Organikoak ezartzen duenez, “enpresek tratu- eta aukera-berdintasuna errespetatu behar dute lan-eremuan, eta, horretarako, emakumeen eta gizonen arteko edonolako lan-diskriminazio saihesteko neurriak hartu beharko dituzte, langileen lege-ordezkariekin negoziatu, eta, hala badagokio, adostu ondoren". 250 langiletik gorako enpresetan, berdintasun-plan bat egin eta aplikatu beharko da (ez betetzea arau-hauste larritzat jo daiteke, Lan-arloko Arau-hausteei eta Zehapenei buruzko Legearen arabera), eta plan horren barnean emakumeak laneratzeko ekintza positiboko neurriak hartzeko aukera izango da.

  • Defentsarako bitartekoak:
    • kalteturikoak zein arau-haustearen berri duen edozein herritarrek, erakunde publikok edo pribatuk aurkez dezake sexuagatiko diskriminatzailea den enplegu-eskaintzari loturiko kexa edo salaketa, doan, Berdintasunerako Defentsa Erakundean (gertaera diskriminatzaileari buruzko ikerketa egin dezake, eta hura zuzentzeko gomendioak eman) eta Lan Ikuskaritzan (arau-haustearen akta egin dezake eta zehapen-espedientea abiarazi).
    • Gizonezkoen lehentasuna esanbidez adierazten ez den enplegu-eskaintzetan, diskriminazioa ezkutuan egiten da (emakumeak ezabatzeko edo atzera eginarazteko funsgabeko betekizuna ezarriz, garaiera, adina edo maskulinizatutako titulazioa, esaterako) edo hautaketa-prozesuan esanbidez adierazten da (bizitza pertsonalari eta familiarrari buruzko galderak eginez, lanpostuarekin zerikusirik ez dutenak eta nahitaez erantzun behar ez direnak). Beste batzuetan, lanbide-kategorien antolamendua, postu eta sekzioen bereizketa eta abar zeharkako diskriminazioaren adierazgarri izan daitezke, hori idazki batean jasota ez badago ere. Kasu horietan, interesdunak (edo hark eskuordetzen duenak) edo eskumena duen entitate edo erakundeak egin dezake salaketa, Defentsa Erakundean kexa arrazoitua aurkeztuz, sexuagatiko diskriminazioa gertatu ote den iker eta argi dezan, eta, hala bada, diskriminazioa ezabatzeko gomendioak edo adiskidetze-neurriak eman ditzan.
    • Kexaren bitartez salatu den entitateak gomendioei kasurik egiten ez badie, Defentsa Erakundeak laguntza teknikoa eskainiko dio interesdunari, beste instantzia judizial edo administratiboetara jotzeko aukera izan dezan.
    • Auzitegietan, sexuagatiko diskriminazioan oinarritutako demanda aurkezten bada, epaileari eskatu ahal izango zaio Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Defentsa Erakundeari irizpen espezializatua eska diezaion, egokitzat jotzen badu.

igo

 

Azken eguneratzea: 2009/10/07
Euskadi, auzolana